आज विश्वभर ‘निर्दोष बालबालिकामाथि हुने आक्रमणका पीडितको अन्तरराष्ट्रिय दिवस’ मनाइँदै छ। संयुक्त राष्ट्रसङ्घको पहलमा सन् १९८२ देखि मनाउन थालिएको यस दिवसले युद्ध, सशस्त्र द्वन्द्व र हिंसाबाट प्रभावित बालबालिकाको अवस्था विश्वसामु उजागर गर्ने उद्देश्य राखेको छ।
राष्ट्रसङ्घका अनुसार विश्वका विभिन्न द्वन्द्वग्रस्त क्षेत्रका लाखौँ बालबालिका सुरक्षित वातावरणमा बाँच्न पाउने आधारभूत अधिकारबाट वञ्चित छन्। घरभित्रको सुरक्षा, विद्यालयमा शिक्षा, खेलकुद तथा स्वास्थ्य सेवाजस्ता सामान्य अवसरसमेत उनीहरूका लागि चुनौतीपूर्ण बन्दै गएका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले सार्वजनिक गरेको ‘बालबालिका र सशस्त्र द्वन्द्व’ सम्बन्धी वार्षिक प्रतिवेदनले सन् २०२४ मा बालबालिकाविरुद्ध भएका गम्भीर उल्लङ्घनका घटनामा उल्लेख्य वृद्धि भएको देखाएको छ। प्रतिवेदनअनुसार अघिल्लो वर्षको तुलनामा यस्ता घटना २५ प्रतिशतले बढेका छन्।
विश्वभर २२ हजार ४९५ बालबालिकालाई प्रत्यक्ष असर पार्ने गरी ४१ हजार ३७० गम्भीर उल्लङ्घनका घटना प्रमाणीकरण गरिएको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। सबैभन्दा बढी घटना इजरायल तथा अधीनस्थ प्यालेस्टिनी क्षेत्र, कङ्गो लोकतान्त्रिक गणतन्त्र, सोमालिया, नाइजेरिया र हैटीमा अभिलेख गरिएको छ।
रिपोर्टले हत्या र शारीरिक क्षतिलाई बालबालिकाविरुद्ध हुने सबैभन्दा व्यापक उल्लङ्घनका रूपमा औँल्याएको छ। सन् २०२४ मा मात्रै झण्डै १२ हजार बालबालिका यस्ता घटनाबाट प्रभावित भएका छन्। युद्धका क्रममा प्रयोग हुने विस्फोटक पदार्थ, बारुदी सुरुङ, युद्धका अवशेष तथा घना बस्तीमा गरिएका आक्रमणका कारण ठूलो सङ्ख्यामा बालबालिकाले ज्यान गुमाउनुका साथै गम्भीर चोटपटक भोग्नुपरेको जनाइएको छ।
त्यस्तै, विभिन्न सशस्त्र समूह र सैन्य शक्तिद्वारा बालबालिकालाई भर्ती गरी युद्ध तथा सहयोगी गतिविधिमा प्रयोग गर्ने प्रवृत्ति अझै कायम रहेको प्रतिवेदनले देखाएको छ। अपहरण तथा बाल सैनिकका रूपमा प्रयोग गरिने घटनामा समेत वृद्धि भएको राष्ट्रसङ्घले जनाएको छ।
बालबालिकामाथि हुने यौन हिंसा पनि चिन्ताजनक रूपमा बढिरहेको उल्लेख गरिएको छ। विशेषगरी बालिकाहरू बढी प्रभावित भए पनि बालकहरू पनि यस्ता अपराधको सिकार बन्ने गरेका छन्। सामाजिक कलङ्क, प्रतिशोधको डर र पर्याप्त सहयोग सेवाको अभावका कारण धेरै घटना सार्वजनिक हुन नसकेको राष्ट्रसङ्घको भनाइ छ।
मानवीय सहायता वितरणमा अवरोध सिर्जना गरिनु अर्को गम्भीर समस्या बनेको छ। द्वन्द्वरत पक्षहरूले राहत सामग्री बोकेका सवारीसाधन र सहायता कर्मीमाथि आक्रमण गर्नुका साथै विभिन्न प्रशासनिक तथा आवागमनसम्बन्धी प्रतिबन्ध लगाउँदा बालबालिका स्वास्थ्य, शिक्षा र संरक्षण सेवाबाट वञ्चित हुन बाध्य भएका छन्।
संयुक्त राष्ट्रसङ्घले गत वर्ष मात्रै विद्यालय र अस्पतालमाथि करिब दुई हजार आक्रमण भएको पुष्टि गरेको छ। यस्ता घटनाले बालबालिकाको भविष्यसँग प्रत्यक्ष जोडिएका शिक्षा र स्वास्थ्य सेवामा गम्भीर असर पारेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
राष्ट्रसङ्घले बालबालिकामाथि हुने यस्ता गम्भीर उल्लङ्घन अन्त्य गर्न द्वन्द्वका मूल कारण समाधान गर्नुपर्ने, दोषीलाई जवाफदेही बनाइनुपर्ने तथा बाल संरक्षण, पुनःस्थापना र पुनःएकीकरणका कार्यक्रमलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ।
यस अवसरमा बालअधिकार अभियन्ता तथा ‘बालबालिका र सशस्त्र द्वन्द्व’ सम्बन्धी ऐतिहासिक प्रतिवेदनकी लेखक डा. ग्रासा माशेलले बालबालिकाको सुरक्षा सम्पूर्ण विश्व समुदायको साझा जिम्मेवारी भएको बताउनुभएको छ।
उहाँले जारी गर्नुभएको सन्देशमा भन्नुभएको छ, “बालबालिका सबैभन्दा पहिले बालबालिका नै हुन्। उनीहरूको सुरक्षा, सम्मान र अधिकार सुनिश्चित हुने शान्तिपूर्ण संसार निर्माण गर्नु हामी सबैको दायित्व हो।”
विश्वभर द्वन्द्व र हिंसाका घटना बढिरहेका बेला आजको दिवसले युद्धको सबैभन्दा ठूलो पीडा निर्दोष बालबालिकाले भोग्नुपरेको यथार्थलाई पुनः स्मरण गराएको छ।
